"Akciğerin En Uç Noktalarına Ulaşabiliyor"

Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, bu maruziyet nedeniyle sigara kullanmayan kişilerde de önemli akciğer hastalıklarının görülebildiğine dikkat çekti. Doç. Dr. Nuran Katgı, “Özellikle büyük şehirlerde yıllar boyunca fark edilmeden devam eden çevresel etki söz konusu. Ne içtiğimiz kadar, ne soluduğumuz da önemli” dedi.

Sigara, akciğer hastalıkları açısından en önemli önlenebilir risk faktörlerinden biri olmayı sürdürürken, sigara kullanmayan kişilerde görülen akciğer hastalıkları çevresel faktörlerin önemini de ortaya koyuyor. Astım, kronik hava yolu hastalıkları, interstisyel akciğer hastalıkları ve hatta akciğer kanserinin hiç sigara kullanmamış kişilerde de görülebildiğini belirten Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nuran Katgı, bu kişilerde hava kirliliğinden mesleki maruziyetlere kadar birçok risk faktörünün değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sigara içmemenin akciğer sağlığını korumak için yapılabilecek en önemli tercihlerden biri olduğunun altını çizen Doç. Dr. Nuran Katgı, “Ancak klinik pratikte hiç sigara kullanmamış kişilerde de göğüs hastalıklarıyla karşılaşabiliyoruz. Bu hastalarda sigara dışındaki risk faktörleri sorgulandığında hava kirliliği, mesleki maruziyetler, ev içi kirleticiler, kullanılan yakıtlar, radon, genetik yatkınlık ve geçirilmiş bazı solunum yolu hastalıkları gibi pek çok etken karşımıza çıkabiliyor” diye konuştu.

Özellikle büyük şehirlerde yaşayan kişilerin farkında olmadan yıllarca düşük dozda ancak sürekli çevresel kirleticilere maruz kalabildiğini ifade eden Doç. Dr. Nuran Katgı, “Bu nedenle artık akciğer sağlığını değerlendirirken yalnızca ‘Sigara içiyor musunuz?’ sorusunu sormak yeterli değil. ‘Nasıl bir çevrede yaşıyorsunuz, hangi havayı soluyorsunuz, işiniz nedir ve gün içinde ne tür kirleticilere maruz kalıyorsunuz?’ soruları da önem kazanıyor. Sigarasız yaşam çok önemli bir koruma sağlıyor ancak akciğer sağlığının tek belirleyicisi değil” diye konuştu.

Akciğerin en uç noktalarına ulaşabiliyor

Hava kirliliği açısından öne çıkan kirleticilerden PM2.5'in boyutları nedeniyle solunum sisteminin doğal filtreleme mekanizmalarını aşabildiğini söyleyen Doç. Dr. Nuran Katgı, “Maruziyet devam ettiğinde inflamatuvar yanıt da sürebiliyor. Hava yollarında hiperreaktivite, epitel hasarı ve akciğer dokusunda kronik inflamatuvar değişiklikler ortaya çıkabiliyor. Üstelik mesele yalnızca akciğerle sınırlı değil. Çok küçük partiküllerin oluşturduğu inflamasyon sistemik dolaşımı da etkileyebiliyor. Bu nedenle PM2.5 maruziyeti yalnızca solunum sistemi hastalıkları açısından değil, kardiyovasküler hastalıklar açısından da önem taşıyor” ifadelerini kullandı. Doç. Dr. Nuran Katgı, uzayan sıcak hava dalgaları, kuraklık ve orman yangınlarının da ince partikül maruziyetini artırabildiğini belirtti.

Hava kirliliğinin çok geniş bir nüfusu ve çoğu zaman kişinin kontrolü dışında etkilediğine dikkat çeken Doç. Dr. Nuran Katgı, sözlerine şöyle devam etti: “Bir insan sigara içmemeyi seçebilir, sigara içilen bir ortamdan uzaklaşabilir ancak yaşadığı şehrin havasını solumamayı seçemez."

Bu nedenle bireysel düzeyde sigaranın daha yoğun bir toksik maruziyet oluştururken, hava kirliliğinin ise toplum düzeyinde çok geniş bir sağlık yükü meydana getirebildiğini ifade eden Katgı sözlerini şöyle sürdürdü: "Özellikle yoğun trafik bulunan caddelerde yaşayanlar, uzun süre trafikte kalanlar, açık havada çalışanlar ve egzoz emisyonlarına mesleki olarak maruz kalanlarda toplam maruziyet daha fazla olabiliyor.”

Hava durumu gibi hava kalitesi de takip edilmeli

Hava kirliliğine bağlı etkilerin başlangıçta spesifik belirtiler vermeyebileceğini belirten Doç. Dr. Nuran Katgı, boğazda yanma veya irritasyon, kuru öksürük, gözlerde yanma, burun yakınmaları, göğüste sıkışma hissi, hırıltı ve efor sırasında ortaya çıkan nefes darlığının ilk belirtiler arasında yer alabileceğini söyledi. Doç. Dr. Nuran Katgı, sözlerini şöyle tamamladı: “Hava durumuna bakar gibi hava kalitesine de bakmak, alışkanlık haline getirilmeli. Hava kalitesinin kötü olduğu günlerde özellikle açık havada uzun süreli ve yoğun egzersizi sınırlamak yararlı olabilir. Yoğun trafik bulunan bir ana caddenin kenarında koşmak yerine araç trafiğinden uzak bir parkta veya daha sakin bir güzergâhta yürümek maruziyeti azaltabilir. Ev içi hava kalitesi de göz ardı edilmemeli. Sigara içmek, katı yakıtlar, yoğun duman oluşturan yanma kaynakları ve yetersiz havalandırma iç ortam partikül yükünü artırabilir. Öte yandan hava kirliliğinin yalnızca bireyin kendisini korumasıyla çözülebilecek bir sağlık problemi olmadığını unutmamak gerekiyor. Temiz enerji kullanımı, trafik ve emisyonların azaltılması, toplu taşımanın geliştirilmesi, şehir planlaması ve hava kalitesinin düzenli izlenmesi gibi toplumsal politikalar asıl belirleyici adımlardır. Akciğer sağlığını korumak için yıllardır ‘sigara içmeyin’ diyoruz. Buna artık bir cümle daha eklememiz gerekiyor: Ne içtiğimiz kadar, ne soluduğumuz da önemli.”