Ege Üniversitesinden Domates Üretiminde Patojenlere Karşı Girişim

Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Melike Bor’un yürütücüsü olduğu “Domates bitkisinde Pseudomonas syringae pv. tomato Enfeksiyonunun Efektör AvrPtoB yi Hedefleyen Aptamer ile Engellenmesi” başlıklı proje, TÜBİTAK’tan destek almaya hak kazandı. Türkiye ekonomisi için stratejik öneme sahip olan domates üretiminde büyük verim kayıplarına neden olan Pseudomonas syringae patojenine karşı geliştirilen bu proje, aptamer teknolojisini kullanarak tarımsal mücadelede yeni çözüm yolları hedefliyor.

Proje ekibini elde ettikleri başarıdan dolayı tebrik eden Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, “Ege Üniversitesi olarak, ülkemizin tarımsal üretim gücünü bilimsel ve teknolojik projelerle desteklemeye büyük önem veriyoruz. Üniversitemizin araştırma-geliştirme vizyonuna katkı sağlayan Prof. Dr. Melike Bor ve ekibini tebrik ederim, çalışmalarında başarılar dilerim ” dedi.

Domates ihracatında sürdürülebilir verimlilik

Projenin detayları ve hedefleriyle ilgili bilgi veren Prof. Dr. Melike Bor, domatesin Türkiye tarımındaki kritik rolüne dikkat çekerek, “Domates, ülkemizde hem iç piyasada hem de ihracatta önemli paya sahip bir tarım bitkisidir. P. syringae'nin neden olduğu kayıplar ülke ekonomisi için kritik bir risk oluşturmaktadır. P. syringae, T3SS aracılığıyla çok sayıda efektör proteini konak bitki hücrelerine ileten önemli bir fitopatojen bakteridir. Bu efektör proteinler arasında AvrPtoB, çift fonksiyonlu yapısı ve konak hücre bağışıklığını baskılamadaki etkinliği ile öne çıkmaktadır. Projemiz kapsamında AvrPtoB efektörünün aptamer ile hedeflenerek etkisiz hale getirilmesi ve böylelikle patojen enfeksiyonun başlamadan engellenmesi hedeflenmiştir” diye konuştu.

Geleneksel yöntemlere çevreci alternatif

Mevcut mücadele yöntemlerinin yetersizliğine ve çevresel etkilerine değinen Prof. Dr. Bor, “Mevcut mücadele yöntemlerinde genellikle bakır bileşiklerinin ve antibiyotiklerin kullanımı söz konusudur. Patojenin bu yöntemlere karşı kısa sürede direnç geliştirmesi, kalıntı problemleri nedeniyle ihracat pazarlarında risk oluşturması ve çevresel etkileri bu yöntemlerin yetersiz kaldığını göstermektedir. Aptamer tabanlı biyoteknolojik yaklaşımlar hem hızlı ve özgül tanı hem de çevre dostu bir mücadele yöntemi sunarak literatürde bulunmayan özgün bir çözüm geliştirme potansiyeli taşımaktadır. Projenin başarı ile gerçekleştirilmesi ülkemizin domates üretim ve ihracatında sürdürülebilir verimliliğe katkı sağlayacak yenilikçi bir adım olacaktır” dedi.

Prof. Dr. Melike Bor’un yürütücülüğünü yaptığı projede; E.Ü. Fen Fakültesi Biyokimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serap Evran, E.Ü. Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hatice Özaktan ve TAGEM Bornova Zirai Mücadele Enstitüsü’nden Dr. Ceyda Yüzbaşı araştırmacı olarak görev alıyor.