Rahmân, Allah Teâlâ’nın güzel isimlerinden olup geniş rahmetini ifade eder. Kâinatın yaratılışı, canlıların rızıklandırılması, insanın ihtiyaçlarının karşılanması ve faydalandığı nimetler, ilâhî rahmetin farklı tecellileridir.
Yüce Allah insanı, hayvanları, bitkileri, gökleri ve yeri yaratmıştır. İnsan kendi varlığını meydana getirmediği gibi hayatını sürdürmek için gerekli imkânları da kendisi yaratmamıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de Zümer Suresi’nin 62. ayetinde şöyle buyrulur:
“Allah her şeyin yaratıcısıdır.”
İnsan, hayatını sürdürebilmek için Allah Teâlâ’nın yarattığı imkânlara muhtaçtır. Rızık, bu imkânların başında gelir. Bir ekmeğin sofraya ulaşması için tohumun ekilmesi, toprağın işlenmesi, suyun bulunması ve mahsulün yetişmesi gerekir. İnsan çalışır, üretir, geçimini sağlamak için gayret gösterir. Ancak toprağı, suyu, güneşi ve hayatın devamını sağlayan şartları yaratan Cenâb-ı Allah’tır. İnsan sebeplere başvurur; rızkın yaratılması Allah’ın takdiriyledir.
Rızık, nimetlerin bir bölümünü oluşturur. Sağlık, akıl, aile, emniyet ve ilim de Allah’ın insana sunduğu nimetler arasındadır. Dolayısıyla nimet kavramı, insanın hayatını sürdürmesini sağlayan maddi imkânlardan daha geniştir.
Allah Teâlâ’nın dünya hayatında sunduğu nimetlerden yalnızca müminler değil, farklı inançlara sahip insanlar da faydalanır. Hava, su, güneş ve hayatın devamını sağlayan imkânlar bütün insanlara açıktır. Bu durum, dünya hayatındaki ilâhî rahmetin genişliğini gösterir. Bununla birlikte dünya nimetlerinden faydalanmak, insanın sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
İlâhî rahmet, bedenî ihtiyaçların karşılanmasıyla sınırlı değildir. İnsanın hakikati öğrenmesi, yaratılış gayesini kavraması ve doğru yolu tanıması da büyük önem taşır. Kur’ân-ı Kerîm’de Rahmân Suresi’nin 1–2. ayetlerinde şöyle buyrulur:
1. ayet: “Rahmân.”
2. ayet: “Kur’an’ı öğretti.”
Kur’an’ın öğretilmesi, insanın yaratılış gayesini anlamasına ve hayatını ilâhî rehberlik doğrultusunda şekillendirmesine vesile olur. Böylece ilâhî rahmet, yalnızca insanın maddi ihtiyaçlarının karşılanmasında değil, hakikati öğrenmesinde ve doğru yolu tanımasında da kendini gösterir.
Rahmân ismi, Allah Teâlâ’nın rahmetinin genişliğini hatırlatır. Kâinatın yaratılışından insanın rızkına, sağlığından faydalandığı nimetlere kadar pek çok şey, ilâhî rahmet üzerinde düşünmeye vesile olur. İnsan, hayatını kuşatan bu rahmeti fark ettikçe Yaratıcı’ya olan ihtiyacını daha iyi kavrar.
